რაშია ფასების რეგულირების პოლიტიკის აზრი?

0
12

ნუ მიზანი, როგორც მთავრობა ოფიციალურად განგვიმარტავს, არის კრიტიკული პროდუქტებისა და სერვისების ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფა მოსახლეობისთვის, რაც მოიცავს საკანონმდებლო რეგულირების მექანიზმებს.

ახლა რაც შეეხება შინაარსს

პირველი, უცნაურია როდესაც ახლა ახსენდებათ, რომ ფასები მაღალია და ამდენი წლის განმავლობაში ვერ ამჩნევდნენ, თან არა მხოლოდ გაზრდილ ფასებს, არამედ მიზეზებსაც – თითქმის ყველა სფეროში კარტელური გარიგებები, მათ შორის საბანკო, სამედიცინო, სააფთიაქო, სასურსათო და სხვა.

მეორე უცნაურობა ოპოზიციის რეაქციაა. ოპონენტების მიერ, გაჩნდა მარტივი გზავნილი: ფასებმა უნდა დაიწიოს გადასახადების შემცირების ხარჯზე. ეს შეიძლება ერთი შეხედვით ხალხისთვის მიმზიდველი ჩანდეს, თუმცა რეალობა სრულიად განსხვავებულია. გადასახადების შემცირება პირდაპირ ბიუჯეტში შემოსულობების კლებას ნიშნავს, რაც გამოიწვევს სოციალური პროგრამების, ინფრასტრუქტურული პროექტებისა და ჯანდაცვის დაფინანსების შემცირებას ანუ საბოლოოდ ხალხის ხარჯზე გვთავაზობენ ფასების შემცირებას. შედეგად, ფასების დაბალი დონის მიღწევა ასე მხოლოდ მოკლევადიანი და არამყარი ეფექტია, ხოლო გრძელვადიან პერსპექტივაში მოსახლეობა რეალურად უფრო ზარალდება.

უფრო დეტალურად რომ ავხსნა:

რეალური პრობლემა ფასებთან დაკავშირებით

ფასების მაღალი დონის მთავარი მიზეზი საქართველოში არა გადასახადების დონეა, არამედ ბაზრის სტრუქტურა და კონკურენციის ნაკლებობა. მცირე და საშუალო ბიზნესს პრაქტიკულად არ შეუძლია კონკურენტულ გარემოში თავის დამკვიდრება, რაც დიდ კომპანიებს მონოპოლიურ ან ოლიგოპოლიურ პოზიციებს აძლევს. ამ სიტუაციაში ფასების ხელოვნური შემცირება შექმნის მხოლოდ მოკლევადიან ილუზიას. მალევე ფასები ისევ ძველ ნიშნულს დაუბრუნდა, უბრალოდ გადასახადების შემცირების და კომპანიების მოგების ზრდის ხარჯზე.

ანტიმონოპოლიური სამსახურების როლი

აქ მთავრდება პოპულისტური ლოგიკის ეფექტურობა და იწყება რეალური პოლიტიკის მნიშვნელობა. გამომდინარე იქიდან რომ კომპანიები ხშირად მიმართავენ კარტელურ შეთანხმებებს, მნიშვნელოვანია აქტიური ანტიმონოპოლიური ზედამხედველობა, ბაზრის გამჭვირვალობის უზრუნველყოფა და კონკურენციის სტიმულირება, რაც გრძელვადიან პერსპექტივაში უზრუნველყოფს სამართლიან ფასებს და მომხმარებლის დაცვას. სწორედ აქ არის რეალური მექანიზმი, რომელიც ფასების რეგულირებას ეფექტიანად აქცევს.

ევროპული შედარება

მეტი თვალსაჩინოებისთვის, საქართველო გადასახადების მხრივ შევადაროთ სკანდინავიურ ქვეყნებს. იქ გადასახადები ბევრად უფრო მაღალია, თუმცა ფასები და სერვისები მოსახლეობისთვის ხელმისაწვდომია, რადგან ბაზარი კონკურენტულია, სახელმწიფო ეფექტურად მართავს ფისკალურ პოლიტიკას, ხოლო ანტიმონოპოლიური ზომები მკაცრად უზრუნველყოფილია. სხვა სიტყვებით, მაღალი გადასახადები არა მხოლოდ ეკონომიკისთვის, არამედ მოსახლეობისთვისაც ხელსაყრელია, თუ არსებობს კონკურენცია და ეფექტური სახელმწიფო კონტროლი.

ჩემი რეკომენდაცია

გადასახადების შემცირება ფასების დასაწევად — არაეფექტური და მოკლევადიანი ზომაა.

რეალური მექანიზმი ფასების კონტროლისთვის არის – ბაზრის გამჭვირვალობა, კონკურენციის ზრდა და ანტიმონოპოლიური სამსახურების აქტიური მუშაობაა.

უფრო ზოგადად კი სახელმწიფომ უნდა უზრუნველყოს რესურსების ეფექტური განაწილება და კონკურენტული გარემოს შექმნა, რასაც უკვე პოლიტიკური ნება და პროფესიონალიზმი სჭირდება (აქ უკვე ორივეში მოვიკოჭლებთ)

ასე რომ მხოლოდ ეს მიდგომა უზრუნველყოფს გრძელვადიან პერსპექტივაში ადეკვატურ ფასებს ქვეყანაში 🇬🇪